माईक शांत झाला… पण भक्तीचे स्वर अजूनही रेवदंड्याच्या हवेत घुमत आहेत… जैन समाजाच्या भक्तिरसाचा अविस्मरणीय स्वर हरपला; स्व. कनकराज (कनकजी) जैन यांना ‘छावा Filmfare’ची भावपूर्ण श्रद्धांजली

लेखन : सचिन मयेकर | छावा Filmfare विशेष

काही व्यक्ती फक्त आपल्या कुटुंबाच्या नसतात, तर त्या संपूर्ण समाजाची अमूल्य ठेव असतात. त्यांच्या जाण्याने केवळ घरच नव्हे, तर अनेकांच्या आठवणींचं एक पान कायमचं बंद होतं. रेवदंड्यातील स्व. कनकराज (कनकजी) जैन हे असंच एक प्रेमळ, हसतमुख, साधं आणि सर्वांना आपलंसं वाटणारं व्यक्तिमत्त्व होतं.

१४ जुलै २०२६ रोजी वयाच्या ८०व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने जैन समाजासह संपूर्ण रेवदंडा परिसरात हळहळ व्यक्त झाली. कारण कनकजी हे केवळ एक नाव नव्हतं, तर प्रेम, भक्ती, संगीत आणि माणुसकीचा एक जिवंत प्रवास होता.

पोटापाण्यासाठी संघर्ष… पण चेहऱ्यावर कायम हास्य

आजच्या पिढीला कदाचित कल्पनाही नसेल की, एक काळ असा होता जेव्हा मनोरंजनाची साधनं मर्यादित होती. त्या काळात कनकजी जैन यांनी आपल्या एम-५० (M50) दुचाकीवर टीव्ही आणि व्हीसीआर (VCR) बांधून गावोगावी प्रवास केला. लोकांना चित्रपट दाखवण्यासाठी ते मैलोनमैल फिरत असत. ऊन, पाऊस, वारा याची पर्वा न करता केवळ आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह व्हावा म्हणून त्यांनी अथक परिश्रम घेतले.

त्याआधी त्यांनी चप्पल आणि घड्याळाचा व्यवसाय केला. नंतर ‘भावना व्हिडिओ सेंटर’ सुरू करून त्या काळात चित्रपटांचे शो आयोजित केले. फाटलेल्या नोटा बदलून देण्याचं कामही त्यांनी केलं. प्रत्येक व्यवसायात त्यांनी प्रामाणिकपणा आणि मेहनतीची साथ कधीच सोडली नाही.

भक्ती हीच त्यांची खरी ओळख

व्यवसाय हा त्यांच्या आयुष्याचा भाग होता, पण भक्ती हेच त्यांच्या जीवनाचं ध्येय होतं.

भगवंतावरील श्रद्धा त्यांच्या प्रत्येक श्वासात होती. जेव्हा ते स्तवन गात, तेव्हा ते स्वतःही भक्तीत तल्लीन होत आणि उपस्थितांनाही भक्तिरसात बुडवून टाकत. जुन्या आणि नव्या स्तवनांचा त्यांच्याकडे अफाट खजिना होता. विशेष म्हणजे त्यांनी स्वतः अनेक भावपूर्ण स्तवनांची रचना केली होती. त्यांच्या लेखणीतून उमटलेले शब्द आणि त्यांच्या आवाजातून साकारलेली भक्ती आजही अनेकांच्या स्मरणात आहे.

रविवारची भैरव भक्ती म्हणजे कनकजींचा आवाज

जैन समाजात रविवारची भक्ती असली की कनकजी जैन यांची उपस्थिती जणू ठरलेलीच असायची. माईक हातात घेतला की संपूर्ण वातावरण भक्तिमय होऊन जायचं. त्यांच्या आवाजात गोडवा होता, पण त्याहून मोठा होता त्यांचा भक्तिभाव.

ते गायक म्हणून प्रसिद्ध नव्हते, पण त्यांच्या प्रत्येक स्तवनामागे श्रद्धा होती. म्हणूनच लोक त्यांच्या आवाजावर प्रेम करायचे.

गुरूंच्या चरणी अखंड निष्ठा

कनकजी जैन यांची गुरू प्रशांत विजयजी महाराज यांच्यावर अपार श्रद्धा होती. ते नेहमी त्यांच्या सान्निध्यात राहायचे. दर महिन्याला पौर्णिमेला पोटनेर येथे दर्शनासाठी जाणं हा त्यांच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग होता. तपस्या, धर्मआराधना आणि सेवा ही त्यांच्या जीवनाची त्रिसूत्री होती.

प्रत्येकाच्या मनात घर करणारा माणूस

लहान असो वा मोठा, श्रीमंत असो वा गरीब… प्रत्येकाशी कनकजींचं नातं आत्मीयतेचं होतं. त्यांचा हसरा चेहरा, गोड बोलणं आणि प्रेमळ स्वभाव यामुळे ते प्रत्येकाच्या मनात विशेष स्थान मिळवून गेले.

सहजीवनातील खंबीर साथ… आज दोघेही स्मृतीत

कनकजी जैन यांच्या आयुष्याच्या प्रत्येक संघर्षात त्यांच्या पत्नी जडावी देवी यांनी खंबीर साथ दिली. संसार, व्यवसाय आणि आयुष्याच्या प्रत्येक चढ-उतारात त्या त्यांच्या पाठीशी ठाम उभ्या राहिल्या. आज नियतीने या दोघांनाही आपल्या कुशीत घेतलं असलं, तरी त्यांच्या सहजीवनाचा आदर्श आणि त्यांनी जपलेले संस्कार आजही त्यांच्या कुटुंबात जिवंत आहेत.

त्यांच्या पश्चात मुली कल्पना, भावना, शर्मिला तसेच मुलगे संतोष आणि राजेश असा परिवार आहे. त्यांनी दिलेला प्रेमाचा आणि भक्तीचा वारसा पुढे नेण्याची जबाबदारी आज या कुटुंबावर आहे.

माईक शांत झाला… पण आठवणी अमर झाल्या

आज रविवारची भक्ती होते… स्तवनंही गायली जातात… पण अनेकांच्या नकळत नजर त्या एका रिकाम्या जागेकडे जाते, जिथे कनकजी जैन माईक हातात घेऊन भक्तिभावाने उभे असायचे.

काही माणसं शरीराने निघून जातात, पण त्यांचे स्वर, त्यांची स्मितरेषा आणि त्यांनी दिलेला प्रेमाचा स्पर्श कधीच संपत नाही.

स्व. कनकराज (कनकजी) जैन यांनी आपल्या आयुष्यात कष्ट, भक्ती, सेवा आणि माणुसकी यांचा जो दीप प्रज्वलित केला, त्याचा प्रकाश अनेकांच्या आयुष्यात कायम राहील.

छावा Filmfare कडून विनम्र अभिवादन

प्रसिद्धीचा हव्यास न बाळगता, कष्टाने संसार उभा करणाऱ्या, भक्तीने समाज जोडणाऱ्या आणि संगीताच्या माध्यमातून असंख्य हृदयात स्थान निर्माण करणाऱ्या स्व. कनकराज (कनकजी) जैन यांना ‘छावा Filmfare’ कडून भावपूर्ण श्रद्धांजली.

ईश्वर त्यांच्या पुण्यात्म्यास आपल्या श्रीचरणी स्थान देवो आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना हे दुःख सहन करण्याची शक्ती देवो, हीच प्रार्थना.

 भावपूर्ण श्रद्धांजली