रविवार विशेष : भावना व्हिडिओ सेंटर… M50 वर टीव्ही आणि VCR घेऊन गावोगावी मनोरंजन पोहोचवणारें कनकराज जैन

लेखन : सचिन मयेकर | रविवार  विशेष—२६ जुलै 

आजच्या मोबाईल, ओटीटी आणि इंटरनेटच्या युगात एका क्लिकवर हजारो चित्रपट उपलब्ध आहेत. पण ३०-४० वर्षांपूर्वी चित्रपट पाहणं हीच एक मोठी पर्वणी असायची. त्या काळात रेवदंडा परिसरात “भावना व्हिडिओ सेंटर” हे नाव अनेकांच्या आठवणीत आजही जिवंत आहे आणि त्या नावामागे होते स्व. कनकराज (कनकजी) जैन.

स्वतःच्या M50 दुचाकीवर मोठा टीव्ही, VCR आणि इतर साहित्य बांधून ते मैलोनमैल प्रवास करायचे. गावोगावी, वाड्या-वस्त्यांवर आणि लग्नसमारंभांमध्ये व्हिडिओ शो लावण्यासाठी ते दिवस-रात्र कष्ट घ्यायचे. खराब रस्ते, मुसळधार पाऊस, उन्हाचा तडाखा आणि रात्रीचा अंधार… या सगळ्यावर मात करत त्यांनी आपल्या कष्टाच्या जोरावर संसार उभा केला.

त्या काळात एखाद्या गावात कनकराज जैन यांची M50 आणि त्यावर बांधलेला टीव्ही दिसला की, मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांमध्ये आनंदाचं वातावरण निर्माण व्हायचं. रात्री चित्रपट पाहण्यासाठी गावकरी मोठ्या उत्साहाने जमायचे. त्या काळातील  त्यांचा केवळ व्यवसाय नव्हता तर गावोगावी आनंद पोहोचवणारं एक सांस्कृतिक माध्यम होतं.

आज कनकराज जैन आपल्यात नाहीत. पण त्यांच्या M50 वरून केलेला तो संघर्षमय प्रवास, टीव्ही आणि VCR घेऊन गावोगावी फिरणारा तो हसतमुख चेहरा आणि लोकांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलवण्याची त्यांची धडपड रेवदंडा आणि परिसरातील जुन्या पिढीच्या स्मरणात कायम राहील.

एका M50 वरून सुरू झालेला हा प्रवास फक्त व्यवसायाचा नव्हता… तो कष्ट, जिद्द, स्वाभिमान आणि लोकांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलवण्याच्या ध्यासाचा प्रवास होता. 

तो काळ वेगळाच होता… संघर्ष, कष्ट आणि लोकांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलवण्याचा प्रवास

आजच्या पिढीला हा काळ कदाचित कल्पनाही करता येणार नाही. पण त्या वेळी टीव्ही आणि व्हिडिओ पार्लर हीच मनोरंजनाची मोठी साधनं होती. रेवदंडा बाजारपेठेत ‘भावना व्हिडिओ सेंटर’ सुरू करणाऱ्यांमध्ये कनकराज जैन यांचा अग्रक्रम होता. हा व्यवसाय दिसायला सोपा वाटत असला, तरी प्रत्यक्षात तो रोजच्या संघर्षाची आणि कष्टाची एक मोठी परीक्षा होती.

M50 वर टीव्ही, VCR आणि इतर साहित्य घेऊन मैलोनमैल प्रवास करणे, गावोगावी जाऊन शो उभारणे, सर्व यंत्रणा सुरू करणे आणि कोणताही अडथळा न येऊ देता चित्रपट दाखवणे हे अत्यंत मेहनतीचे काम होते.बाजारपेठेत असलेले भावना विडिओ सेन्टर मध्ये शो सुरू होण्यापूर्वी पाठीमागे मोठा काळा पडदा लावला जायचा आणि मग चित्रपट झळकू लागला की लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वजण मंत्रमुग्ध होऊन पाहत बसायचे. त्या टेलिव्हिजनवर फक्त चित्रपट चालत नव्हता, तर एका कष्टकरी माणसाच्या मेहनतीची कहाणीही उमटत होती.

आज डिजिटल युगात सर्व काही एका क्लिकवर उपलब्ध आहे; पण त्या काळात लोकांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलवण्यासाठी कनकराज जैन यांनी घेतलेले कष्ट, केलेला मैलोनमैल प्रवास आणि उभा केलेला ‘भावना व्हिडिओ सेंटर’ हा रेवदंड्याच्या सांस्कृतिक इतिहासातील एक अविस्मरणीय अध्याय ठरला. त्या काळाची आठवण आजही जुन्या पिढीच्या मनात तितकीच जिवंत आहे.

संकटं आली… पण कष्टाची वाट सोडली नाही

“भावना व्हिडिओ सेंटर” चालवणं त्या काळात अजिबात सोपं नव्हतं. व्हिडिओ शो आयोजित करताना अनेकदा विविध परवानग्या, तपासण्या आणि इतर शासकीय अडचणींचा सामना करावा लागायचा. प्रत्येक शोमागे संघर्ष, धावपळ आणि अनिश्चितता असायची. तरीही कनकराज जैन यांनी कधीही हार मानली नाही.

दिवस-रात्र कष्ट करत, संकटांवर मात करत आणि प्रत्येक अडथळ्याला धैर्याने सामोरं जात त्यांनी आपल्या व्यवसायाला उभं ठेवलं. या संपूर्ण प्रवासात त्यांच्या पत्नी जडावी देवी यांनी खंबीर साथ दिली. संसाराची जबाबदारी, मुलांचं शिक्षण आणि घरातील प्रत्येक गरज पूर्ण करण्यासाठी या दोघांनी खांद्याला खांदा लावून संघर्ष केला.

आज त्यांची मुलं ज्या ठिकाणी उभी आहेत, त्यामागे या दाम्पत्याने घेतलेले अथक कष्ट, त्याग आणि प्रामाणिक मेहनत आहे. कष्ट, स्वाभिमान आणि जिद्दीच्या बळावर संसार उभा करणाऱ्या या दाम्पत्याचा प्रवास आजही अनेकांसाठी प्रेरणादायी आहे