विमल इलायची’वरून शाहरुख-अजय-टायगरला FDAची नोटीस; मग सरकारी कार्यालयांतील तंबाखू सेवनाचं काय? “ओ साहेब… जरा तोंडातील तंबाखू थुंकून बोला सरकारी कार्यालय आहे, पानटपरी नाही
‘विमल इलायची’च्या जाहिरातीवरून अभिनेता शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांना महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाकडून (FDA) नोटिसा बजावण्यात आल्याने बॉलिवूडमध्ये खळबळ उडाली आहे. ‘विमल इलायची’च्या माध्यमातून प्रतिबंधित तंबाखूजन्य उत्पादनाची अप्रत्यक्ष अथवा सरोगेट जाहिरात केली जात आहे का, याबाबत FDAने संबंधितांकडून स्पष्टीकरण मागवले आहे. या प्रकरणात FDAने ११ ऑगस्ट रोजी नोटिसा जारी करून संबंधितांना १५ दिवसांत लेखी स्पष्टीकरण आणि आवश्यक कागदपत्रे सादर करण्यास सांगितले असल्याची माहिती आहे. त्यामुळे आता या तिन्ही कलाकारांच्या उत्तराकडे लक्ष लागले आहे.
₹१० लाखांपर्यंत दंडाचा इशारा
दरम्यान, या प्रकरणाला आता आणखी गंभीर वळण मिळाले आहे. महाराष्ट्र FDAचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी कठोर भूमिका घेत, संबंधितांचे उत्तर समाधानकारक नसेल किंवा टाळाटाळ करणारे असेल तर प्रत्येकी ₹१० लाखांपर्यंत दंडाची कारवाई होऊ शकते, असा इशारा दिल्याचे वृत्त आहे. मुंढे यांनी जाहिरात तयार करणे, प्रसिद्ध करणे किंवा तिच्या प्रचारात सहभागी असलेल्या संबंधितांची जबाबदारी तपासली जाईल, अशी भूमिका घेतल्याने हे प्रकरण आता केवळ सेलिब्रिटींच्या जाहिरातीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. पण सवाल फक्त सेलिब्रिटींचाच का? सेलिब्रिटींच्या जाहिरातींवर प्रशासनाची नजर असणे आवश्यकच आहे. लाखो लोक ज्या कलाकारांना फॉलो करतात, त्यांच्या माध्यमातून तंबाखूजन्य उत्पादनांचा अप्रत्यक्ष प्रचार होतो का, याची तपासणी होणे गरजेचे आहे. पण मग सरकारी कार्यालयांमध्ये तंबाखू सेवनाचे प्रकार होत असतील तर त्याकडेही प्रशासनाने तितक्याच गांभीर्याने पाहायला नको का? छावा’कडे काही शासकीय कार्यालयांमध्ये तंबाखूजन्य पदार्थांचे सेवन होत असल्याचे दर्शविणारी छायाचित्रे प्राप्त झाली आहेत. या छायाचित्रांतील व्यक्तींची ओळख किंवा परिस्थितीची स्वतंत्र पडताळणी न करता कोणावरही वैयक्तिक आरोप करणे योग्य ठरणार नाही; मात्र अशी दृश्ये समोर येत असतील तर सरकारी कार्यालयांमध्ये तंबाखूविरोधी नियमांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कितपत होते? हा प्रश्न नक्कीच उपस्थित होतो.
तालुक्यातील इतर कार्यालयांचं काय?
छावाकडे उपलब्ध असलेली छायाचित्रे काही ठरावीक ठिकाणांपुरती आहेत. त्यामुळे संपूर्ण तालुक्यातील सर्वच सरकारी कार्यालयांमध्ये तंबाखू सेवन होत असल्याचा दावा करता येणार नाही. मात्र अशा प्रकारच्या तक्रारी किंवा दृश्ये प्रशासनाच्या निदर्शनास येत असतील, तर तालुक्यातील विविध शासकीय कार्यालयांची अचानक पाहणी करून वस्तुस्थिती तपासण्याची गरज आहे. कारण प्रश्न एका कार्यालयाचा नाही… प्रश्न आहे सरकारी कार्यालयांमध्ये तंबाखू सेवनाला कुठे मूक संमती मिळतेय का? दिवसभर तंबाखू… आणि खिडकीतून पिचकारी? सरकारी कार्यालयात नागरिक आपल्या कामासाठी येतात. अशा ठिकाणी अधिकारी-कर्मचारी तंबाखू सेवन करत असतील, कार्यालयाच्या खिडकीतून किंवा परिसरात थुंकत असतील, तर हा केवळ वैयक्तिक सवयीचा विषय राहत नाही. तो कार्यालयीन शिस्त, स्वच्छता आणि सार्वजनिक वातावरणाचा प्रश्न बनतो. म्हणूनच सवाल थेट आहे.ओ साहेब… जरा तोंडातील तंबाखू थुंकून बोला. एका बाजूला सेलिब्रिटींच्या जाहिरातीवर FDAची नजर… आणि दुसऱ्या बाजूला सरकारी कार्यालयांमध्येच तंबाखू सेवनाची छायाचित्रे समोर येत असतील, तर नियमांची अंमलबजावणी सर्वांसाठी समान आहे का? अधिकारी वर्गच तंबाखूच्या आहारी गेला तर जनतेने काय आदर्श घ्यायचा? सरकारी अधिकारी हा शासनाचा चेहरा असतो. त्यामुळे कार्यालयातील त्याचे वर्तनही महत्त्वाचे ठरते. तंबाखू सेवन करणे हा वैयक्तिक विषय असू शकतो; मात्र सरकारी कार्यालयात तंबाखू खाऊन थुंकणे, परिसर अस्वच्छ करणे किंवा नागरिकांच्या उपस्थितीत सेवन करणे हा सार्वजनिक कार्यालयाच्या शिस्तीचा विषय ठरतो. म्हणून तालुक्यातील संबंधित विभागांनी केवळ कागदोपत्री नियम न पाहता प्रत्यक्ष कार्यालयांमध्ये अचानक तपासणी करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. सेलिब्रिटींना नोटीस देता… मग सरकारी कार्यालयांची तपासणी कधी? शाहरुख खान, अजय देवगण आणि टायगर श्रॉफ यांच्यावरील FDAच्या नोटिसांनंतर आता त्यांचे स्पष्टीकरण काय असणार आणि त्यानंतर प्रशासन कोणती कारवाई करणार, याकडे लक्ष लागले आहे. दरम्यान, या प्रकरणात FDAला अशा सरोगेट जाहिरातीवर थेट कारवाई करण्याचा अधिकार कितपत आहे, याबाबतही कायदेशीर चर्चा सुरू झाली आहे. त्यामुळे संबंधित कलाकार दोषी ठरले आहेत असे न म्हणता, FDAच्या नोटिसीतील आरोप आणि पुढील चौकशी याच स्वरूपात प्रकरणाकडे पाहणे महत्त्वाचे आहे. पण त्याचवेळी तालुक्यातील शासकीय कार्यालयांमध्ये तंबाखू सेवनाबाबत प्राप्त होणाऱ्या तक्रारी आणि छायाचित्रांची प्रशासन दखल घेणार का? संबंधित कार्यालयांची अचानक पाहणी होणार का? हा प्रश्न आता विचारला जात आहे. कारण सरकारी कार्यालय हे जनतेच्या सेवेसाठी असते—तंबाखूच्या पिचकाऱ्यांसाठी नव्हे.
“तंबाखू खाणं हा वैयक्तिक विषय असेल; पण सरकारी कार्यालयात खाऊन थुंकणं हा सार्वजनिक प्रश्न आहे!”
छावा डिजिटल न्यूज मीडिया | सचिन मयेकर
