मासा काय घरी कापायचा… अन् होड्या काय आकाशात ठेवायच्या?” कोळी समाजाचा संताप उसळला! गिरगाव चौपाटीवरील कारवाईने पेटला वाद; आमच्या पोटावरच घाला घालणार का? असा संतप्त सवाल

छावा फटकारा

“होड्या हटवणे सोपे आहे; पण त्या होड्यांवर चालणाऱ्या हजारो चुलींची जबाबदारी प्रशासन घेणार आहे का?”

समुद्राशी आयुष्यभर झुंज देणाऱ्या कोळी बांधवांच्या होड्यांवर कारवाई करण्यापूर्वी प्रशासनाने एकदा तरी त्यांच्या घरातील चूल पाहिली का? वातानुकूलित कार्यालयात बसून घेतलेले निर्णय किनाऱ्यावर राहणाऱ्या कुटुंबांच्या आयुष्यावर किती मोठा परिणाम करतात, याची जाणीव संबंधित अधिकाऱ्यांना आहे का? मुंबईच्या विकासाच्या गप्पा मारणाऱ्यांनी आधी मुंबई घडवणाऱ्या कोळी समाजाचा इतिहास वाचावा. नियमांच्या नावाखाली मूळ भूमिपुत्रांच्या उदरनिर्वाहावर घाला घालण्याचा प्रयत्न झाला, तर त्याविरोधात आवाज उठणे स्वाभाविक आहे. कोळी बांधवांच्या संयमाची परीक्षा घेऊ नका; संवाद साधा, न्याय द्या आणि त्यांच्या हक्कांचा सन्मान करा.

छावा डिजिटल न्यूज पोर्टल | मुंबई – सचिन मयेकर | दि. १२ जून २०२६

समुद्राशी नाळ जोडून पिढ्यानपिढ्या उदरनिर्वाह करणाऱ्या कोळी समाजाच्या जखमेवर पुन्हा एकदा मीठ चोळले गेल्याची भावना व्यक्त होत आहे. आधी मासळी बाजारातील वाद आणि आता गिरगाव चौपाटी परिसरात किनाऱ्यावर ठेवलेल्या होड्यांवर झालेल्या कारवाईमुळे कोळी समाज संतप्त झाला आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, मान्सून मासेमारी बंदीच्या काळात कोळी बांधव आपल्या होड्या किनाऱ्यावर सुरक्षित ठेवतात. ही अनेक दशकांपासून सुरू असलेली प्रथा आहे. मात्र याच होड्या हटविण्यात आल्याचा आरोप होत असून त्यामुळे कोळी समाजात तीव्र नाराजी निर्माण झाली आहे. कोळी समाजाचा सवाल सरळ आहे – सरकारच मासेमारीवर बंदी घालते, मग त्या काळात होड्या ठेवायच्या कुठे? समुद्रात ठेवता येत नाहीत, मासेमारी करता येत नाही, आणि किनाऱ्यावर ठेवल्या तर त्या उचलल्या जातात. मग कोळी बांधवांनी नेमके करायचे तरी काय? कोळी समाजासाठी होडी म्हणजे केवळ बोट नाही. ती त्यांची बँक आहे, त्यांचा व्यवसाय आहे, त्यांच्या कुटुंबाचा आधार आहे. अनेक कुटुंबांनी कर्ज काढून, आयुष्याची कमाई खर्च करून या होड्या उभ्या केल्या आहेत. अशा परिस्थितीत होड्यांचे नुकसान झाले तर त्याचा फटका थेट गरीब मच्छीमार कुटुंबांना बसणार आहे. मुंबईच्या विकासाच्या मोठमोठ्या गप्पा मारल्या जातात. मात्र मुंबईची खरी ओळख असलेल्या कोळी समाजाच्या भावना आणि परंपरा वारंवार दुर्लक्षित होत असल्याची भावना आता उघडपणे व्यक्त केली जात आहे. समुद्रकिनाऱ्यावर उभ्या असलेल्या या होड्या फक्त लाकूड किंवा फायबरच्या नसून हजारो कुटुंबांच्या आशा आणि स्वाभिमान वाहून नेत असतात. या प्रकरणी सामाजिक कार्यकर्ते आणि कोळी समाजाच्या प्रतिनिधींनी राज्य सरकारकडे तक्रार दाखल केली असून संबंधित अधिकाऱ्यांची चौकशी, होड्या तात्काळ परत देणे आणि नुकसान झाल्यास भरपाई देण्याची मागणी करण्यात आली आहे. आज कोळी समाजाचा एकच प्रश्न आहे –आधी मासे कापण्यावर प्रश्न… आता होड्यांवर कारवाई… पुढचा घाला आमच्या उदरनिर्वाहावरच का? मुंबईचा इतिहास लिहायचा असेल तर कोळी समाजाशिवाय तो पूर्ण होऊ शकत नाही. त्यामुळे विकासाच्या नावाखाली मूळ समुद्रपुत्रांच्या अस्तित्वावर गदा येणार नाही याची खबरदारी घेणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे.