देवीची आराधना आणि महिलांची सुरक्षितता — समाजाने आत्मपरीक्षण करण्याची वेळ जिवंत देवीचा सन्मान करूया महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी एकत्र येऊया

मंगळवार १३ ऑक्टोबर २०२६ | नवरात्रीचा तिसरा दिवस 

नवरात्रोत्सव म्हणजे श्रद्धा, भक्ती, शक्ती आणि संस्कृतीचा सुंदर संगम. नऊ दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात घराघरांत घटस्थापना केली जाते, मंदिरांमध्ये देवीची आरती होते, तरुणाई गरबा-दांडियाचा आनंद घेते आणि सर्वत्र भक्तिमय वातावरण निर्माण होते. आपल्या परंपरेत स्त्रीशक्तीला विशेष महत्त्व आहे. याच स्त्रीशक्तीचा सन्मान आपल्या दैनंदिन जीवनातही जपला जावा, हा विचार नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने प्रत्येकाने मनात ठेवायला हवा.

      सचिन मयेकर      

देवीची पूजा करताना आपण कुटुंबाच्या सुखासाठी, समाजाच्या कल्याणासाठी आणि सर्वांच्या रक्षणासाठी प्रार्थना करतो. त्याच वेळी आपल्या आजूबाजूच्या महिलांना सुरक्षित, सन्मानपूर्ण आणि भयमुक्त वातावरण मिळावे, यासाठी आपण काय करू शकतो, याचाही विचार करणे आवश्यक आहे.

महिलांवरील अत्याचार, कौटुंबिक हिंसाचार, मानसिक छळ, लैंगिक छळ आणि मुलींच्या सुरक्षिततेचे प्रश्न हे आजही समाजासमोरील गंभीर विषय आहेत. अशा घटना घडतात तेव्हा केवळ निषेध व्यक्त करून थांबण्याऐवजी पीडितेला आधार देणे, तिची गोपनीयता जपणे आणि तिला योग्य मदत मिळवून देणे महत्त्वाचे ठरते.

राष्ट्रीय गुन्हे नोंद विभागाच्या (NCRB) २०२३ च्या आकडेवारीनुसार, देशात बलात्काराची २९,६७० प्रकरणे नोंदवली गेली. या नोंदवलेल्या प्रकरणांची सरासरी दिवसाला सुमारे ८१ होते. ही आकडेवारी नोंदवलेल्या प्रकरणांची आहे; प्रत्यक्षात घडलेल्या सर्व घटनांची संपूर्ण संख्या नव्हे. या आकडेवारीमुळे महिलांच्या सुरक्षिततेबाबत जागरूकता आणि प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांची गरज अधोरेखित होते.

प्रत्येक महिला ही सन्मानाने जगण्यास पात्र आहे. तिला सुरक्षिततेचा, शिक्षणाचा, स्वतःचे निर्णय घेण्याचा आणि अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवण्याचा अधिकार आहे. महिलांचा सन्मान हा केवळ एखाद्या विशेष दिवसापुरता किंवा उत्सवापुरता मर्यादित राहू नये. तो आपल्या घरातील वागण्यात, सार्वजनिक ठिकाणच्या व्यवहारात आणि सामाजिक विचारांतही दिसला पाहिजे.

आपल्या परिसरात एखादी महिला संकटात असेल, तर तिचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेणे, तिला योग्य मार्गदर्शन करणे आणि आवश्यकतेनुसार संबंधित यंत्रणांची मदत मिळवून देणे ही समाजातील प्रत्येकाची माणुसकीची जबाबदारी आहे. पीडित व्यक्तीला दोष देणे किंवा तिच्याबद्दल अपमानास्पद चर्चा करणे टाळले पाहिजे. अन्यायाविरुद्ध कायदेशीर आणि जबाबदार मार्गाने आवाज उठवणे गरजेचे आहे.

नवरात्रोत्सवाच्या काळात देवीच्या विविध रूपांची पूजा करताना स्त्रीशक्ती, धैर्य, करुणा आणि न्याय या मूल्यांचाही विचार करूया. मुला-मुलींमध्ये परस्पर आदराची भावना वाढवूया. कुटुंबात संवादाचे वातावरण निर्माण करूया आणि महिलांच्या सुरक्षिततेसाठी प्रशासन, सामाजिक संस्था व नागरिकांनी एकत्रितपणे प्रयत्न करूया.

या लेखाचा उद्देश कोणाच्याही धार्मिक भावना दुखावण्याचा नाही. नवरात्रोत्सव, देवीची पूजा किंवा पारंपरिक उत्सव यांच्यावर टीका करणे हा हेतू नसून, या उत्सवाच्या निमित्ताने महिलांचा सन्मान आणि सुरक्षितता या महत्त्वाच्या सामाजिक विषयांबाबत जनजागृती करणे हाच उद्देश आहे. चला, या नवरात्रीत एक संकल्प करूया..

महिलांचा सन्मान करूया, मुलींना सुरक्षित वातावरण देऊया, अन्यायग्रस्त व्यक्तीला आधार देऊया आणि महिलांवरील अत्याचार रोखण्यासाठी कायद्याचा आदर राखून प्रयत्न करूया.

देवीची आराधना आपल्या श्रद्धेचा भाग आहे; तर महिलांची सुरक्षितता आणि सन्मान हे आपल्या सामाजिक कर्तव्याचा महत्त्वाचा भाग आहेत.  जयघोष करूया, स्त्रीशक्तीचा सन्मान करूया आणि सुरक्षित, संवेदनशील व न्याय्य समाज घडवण्यासाठी एकत्र येऊया..