त्रिपुरारी पौर्णिमा विशेष लेख  अंधारातून प्रकाशाकडे – भारताचा त्रिपुरारी प्रवास (इ.स. १ ते २0२५))

 टीप – माहितीचा स्रोत आणि कालावधी 

या विशेष लेखातील माहिती उपलब्ध ऐतिहासिक साधनं, पुरातत्त्वीय नोंदी, ग्रंथ, तसेच नामांकित इतिहासकारांच्या अभ्यासावर आधारित आहे.तसेच या लेखाच्या तयारीसाठी काही अनुभवी इतिहास अभ्यासक, संशोधक आणि साक्षर व्यक्तींशी प्रत्यक्ष संवाद साधून त्यांची मतं व दृष्टिकोन ऐकले गेले आहेत.त्यांच्या विनंतीनुसार त्यांची नावे येथे देण्यात आलेली नाहीत, मात्र लेखातील विश्लेषण व मांडणी त्यांच्या सूचनांनुसार तयार करण्यात आली आहे.इ.स. 1 पासून ते इ.स. 2025 पर्यंतचा – म्हणजे सुमारे अडीच हजार वर्षांचा प्रवास –या कालखंडातील भारताच्या ज्ञान, भक्ती आणि शौर्याचा हा लेखाजोखा आहे.

छावा डिजिटल न्यूज पोर्टल — सचिन मयेकर — बुधवार –०५ नोव्हेंबर २०२५

आज त्रिपुरारी पौर्णिमा.

शंकराने त्रिपुरासुराचा नाश करून विश्वात प्रकाश पसरवला

अंधःकाराचा अंत करून “प्रकाशयुगाची सुरुवात” केली.

आणि जर आपण भारताच्या इतिहासाकडे पाहिलं,

तर आपल्याला हेच दिसतं

हजारो वर्षांचा प्रवास म्हणजेच अंधारावरचा अखंड विजय.

भारताने प्रत्येक युगात त्रिपुरासुरांना हरवलं

कधी ज्ञानाने, कधी शौर्याने, कधी भक्तीने, तर कधी विज्ञानाने.

पहिला दिवा – इ.स. 1 ते 500 : ज्ञानाचा आरंभकाल

तो काळ होता जेव्हा जग फक्त बाल्यावस्थेत होतं

आणि भारत विश्वगुरू होता.

सातवाहन, कुषाण, आणि मौर्यांचा वारसा

नालंदा, तक्षशिला, अजिंठा, एलोरा यांचं वैभव.

आर्यभटाचं शून्य, बुद्धाचं करुणा-तत्त्व,

आणि सम्राट कनिष्कासारख्या राजांचा उदात्त धर्मप्रसार.

भारत म्हणत होता

अंधार ज्ञानाने हरवतो

हा काळ होता ज्ञानाच्या दीपाने उजळलेल्या भारताचा.

दुसरा दिवा – इ.स. 500 ते 1000 : सुवर्णयुग आणि संघर्ष

गुप्त साम्राज्याचा तेज, कालिदासाचं काव्य, आर्यभटाचं विज्ञान

भारत संस्कृतीच्या शिखरावर होता.

पण काळ पुढे सरकला, आणि उत्तरेत आक्रमणांच्या सावल्या पसरल्या.

गझनीसारखे परकीय हल्लेखोर मंदिरं लुटत होते,

तर दक्षिणेत राजराज चोल समुद्र जिंकत होता.

एकीकडे युद्ध, दुसरीकडे वास्तुकला, कला आणि संस्कृतीचा स्फोट!

खजुराहो, कोणार्क, आणि बृहदीश्वर मंदिरांनी सांगितलं

दगडात देव जागतो तेव्हा, भारत पुन्हा उजळतो.

तिसरा दिवा – इ.स. 1000 ते 1500 : भक्ती आणि जागृतीचा युग

उत्तर भारतात सल्तनतींची सत्ता,

पण दक्षिणेत विजयनगर साम्राज्य तेजाने फुलतंय.

कृष्णदेवराय राजाचं हम्पी जणू सुवर्ण नगरी.

त्याच काळात भारतात एक वेगळं तेज जन्मलं

भक्तीचं!

ज्ञानेश्वर, नामदेव, कबीर, मीराबाई, गुरू नानक

यांनी लोकांच्या मनात देवाची ज्योत पेटवली.

देव दगडात नाही, तो तुझ्या श्वासात आहे.”

हा काळ होता अंतःकरणातील प्रकाशाचा.

चौथा दिवा – इ.स. 1500 ते 2000 : स्वराज्य ते स्वातंत्र्य

आता भारत बदलतोय.

पश्चिम किनाऱ्यावर पोर्तुगीजांचे पाऊल,

उत्तरात मुघलांचा उदय,

आणि महाराष्ट्रात एक नाव गर्जतंय,

छत्रपती शिवाजी महाराज

त्यांनी पुन्हा सांगितलं

स्वराज्य हेच माझं देवालय

त्यांचा दिवा महाराष्ट्रातून संपूर्ण भारतभर पसरला.

नंतर आली ब्रिटिश गुलामी

पण या अंधारात भगतसिंग, गांधीजी, सावरकर, नेताजी असे दीप जळत राहिले.

1947 च्या पहाटे तो प्रकाश अखेर सर्वत्र पसरला

भारत स्वतंत्र झाला.

पाचवा दिवा – इ.स. 2000 ते 2025 : आधुनिक भारताचा तेज

आता भारत फक्त भूभाग नाही तो एक भावना आहे.

चंद्रावर झेंडा, अवकाशात भारत, जगात आत्मविश्वास!

डिजिटल भारत, आत्मनिर्भर भारत, आणि शक्तीमान भारत

हा काळ आहे प्राचीन संस्कृती आणि आधुनिक विज्ञानाच्या संगमाचा.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली

भारताने पुन्हा एकदा जगाला दाखवलं

शिवाचा त्रिशूल आणि विज्ञानाचा संगम हाच नव्या युगाचा प्रकाश आहे.”

हा काळ आहे नव्या भारताचा त्रिपुरारी दिवा.

हजारो वर्षांचा प्रवास,

पाच युगं, पाच दिवे — पण एकच अर्थ.

अंधार येतो, पण तो कायमचा राहत नाही.”

“भारत झुकतो, पण कधी हरत नाही.”

आज त्रिपुरारी पौर्णिमा

तोच दिवस, जेव्हा शिवाने अंधार जाळला आणि प्रकाश पसरवला.

आणि आज 2025 मध्ये आपण त्या दिव्याचं वारसदार आहोत

ज्ञानात, शौर्यात, भक्तीत आणि विज्ञानात उजळलेला भारत.