🚩 आदिलशाही, निजामशाही, मुघल आणि इंग्रजांना हादरा देणारा स्वराज्याचा धमाकेदार सूर्य १९ फेब्रुवारीला सह्याद्रीवर उगवला! गनिमी काव्याचा जनक, रणांगणाचा शेर —

• छावा डिजिटल मीडिया न्यूज पोर्टल
• ✍ सचिन मयेकर | रायगड 
• 📅गुरुवार | १९ फेब्रुवारी २०२६

आदिलशाहीचा माज उसळलेला होता. निजामशाहीची सत्ता डौलात उभी होती. मुघलांचे सामर्थ्य हिंदुस्थानावर सावली टाकत होते. इंग्रज व्यापारी रूपाने आले असले तरी आपल्या कारस्थानांनी भविष्यातील पायाभरणी करत होते. जनतेच्या मनात भीती होती, असहाय्यता होती आणि परकीय सत्तेचा अंमल अटळ वाटत होता.सर्वत्र रयत त्रस्त होती. महिला सुरक्षित नव्हत्या. शेतकरी जकात-जिझिया आणि जबरदस्तीच्या वसुलीने हैराण झाले होते. देवळे-मंदिरांची तोडफोड सुरू होती. दिल्लीपासून गल्लीपर्यंत परकीय सत्तेचा जाच वाढला होता. अन्याय, अत्याचार आणि भीतीचे सावट सर्वदूर पसरले होते.

अशा काळात जिजाऊंनी आपल्या शिवबाला केवळ गोष्टी सांगितल्या नाहीत; त्यांनी त्याच्या कोवळ्या मनावर स्वाभिमानाचे बीज पेरले. रामायण-महाभारताच्या कथा, धर्मरक्षणाची शिकवण, स्त्रीसन्मानाचे संस्कार आणि अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची जिद्द हे सर्व त्यांनी बालपणापासूनच शिवबाच्या मनात रुजवले.

अन्याय सहन करायचा नाही… अन्यायाविरुद्ध उभं राहायचं… आणि गरज पडली तर लढायचं — ही शिकवण शिवबाच्या रक्तात मिसळली.

हीच बीजे पुढे वादळ बनली.

हीच शिकवण ज्वालामुखी ठरली.

आणि त्या ज्वालामुखीतून घडला स्वराज्याचा सिंह.

कोवळ्या वयात रुजलेली ती ठिणगी पुढे धमाका बनून फुटली आणि शिवबाने बलाढ्य शत्रूंना नमोहरम केले. परकीय सत्तेच्या गर्वाला हादरे दिले. अत्याचाराच्या सिंहासनांना आव्हान दिले.

जिजाऊंच्या संस्कारातून घडलेला तो शिवबा पुढे संपूर्ण जगाला परिचित झाला स्वराज्यसंस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणून..🚩 अशा अंधाऱ्या काळात इतिहासाने एक तेजस्वी पान उघडले.

१९ फेब्रुवारी १६३० रोजी सह्याद्रीच्या कुशीत एक सूर्य जन्माला आला स्वराज्यसंस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज! हा जन्म केवळ एका राजघराण्यातील बालकाचा नव्हता; तो स्वाभिमानाच्या नव्या युगाचा प्रारंभ होता. “स्वराज्य” हा शब्द केवळ स्वप्न राहू नये, तर तो वास्तव व्हावा, यासाठी नियतीनेच जणू हा योद्धा घडवला होता.

जिजाऊंच्या संस्कारांनी आणि दादोजी कोंडदेवांच्या शिस्तीत घडलेले शिवराय अन्यायाविरुद्ध पेटून उठणारे होते. त्यांनी तलवारीच्या जोरावरच नव्हे तर बुद्धी, डावपेच आणि संघटनशक्तीच्या बळावर स्वराज्य उभे केले. गनिमी काव्याचा जनक म्हणून त्यांनी रणनितीला नवे परिमाण दिले. शत्रूला समोरासमोर भिडण्याऐवजी वेग, चातुर्य आणि अचानक हल्ल्याच्या तंत्राने त्यांनी बलाढ्य सत्तांना हादरे दिले.

तोरणा जिंकून स्वराज्याचा श्रीगणेशा झाला. प्रतापगडावर अफझलखानाचा पराभव झाला. किल्ल्यांची साखळी उभी राहिली. आरमार उभे राहिले. रायगडावर राज्याभिषेक झाला आणि मराठी अस्मितेचा अभिमान जगासमोर उभा राहिला. हा केवळ एका राजाचा विजय नव्हता; तो परकीय सत्तेच्या माजाला दिलेला चपराक होता.

महाराजांनी केवळ युद्धे जिंकली नाहीत; त्यांनी माणुसकी जिंकली. शत्रूच्या स्त्रियांचा सन्मान राखला, धर्मनिरपेक्षता जपली, शेतकऱ्यांचे रक्षण केले आणि न्यायनिष्ठ प्रशासन दिले. त्यांच्या राज्यात प्रजा हीच खरी ताकद होती. सत्तेचा गर्व नव्हता; जबाबदारीची जाणीव होती.

आज १९ फेब्रुवारीला आपण ढोल-ताशांच्या गजरात शिवजयंती साजरी करतो. पण खरी शिवजयंती ही घोषणांत नसून कृतीत आहे. स्वच्छता, शिस्त, स्त्रीसन्मान, अन्यायाविरुद्ध आवाज आणि समाजासाठी जबाबदारी हीच शिवरायांना खरी आदरांजली आहे.

स्वराज्याचा तो धमाकेदार सूर्य आजही प्रत्येक मराठी मनात तेजाने प्रज्वलित आहे. प्रश्न इतकाच आहे आपण त्या तेजाला आपल्या जीवनात उतरवतो आहोत का? आपण स्वराज्याचा वारसा कृतीतून जपत आहोत का?

या शिवजयंतीनिमित्त एक संकल्प करूया 

इतिहासाचा अभिमान ठेवूया,

स्वराज्याचा विचार जपूया,

आणि आपल्या कृतीतून छत्रपतींना वंदन करूया.

स्वराज्यसंस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या चरणी कोटी कोटी प्रणाम! 🚩

जय भवानी! जय शिवाजी! 🚩