🎬 छावा Filmfare – शुक्रवार स्पेशल अलिबागचा ‘एकलव्य’ : गुरू नसताना स्वतःच स्वतःचा मार्ग घडवणारा विक्रांत वार्डे

अलिबागच्या समुद्रकिनाऱ्यावर उभं राहिलं की एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते  लाटा कधी थांबत नाहीत. त्या आदळतात, पडतात, पण पुन्हा उभ्या राहतात. आणि कदाचित हाच स्वभाव या मातीतल्या काही माणसांमध्येही असतो. अशाच जिद्दीचा प्रवास म्हणजे विक्रांत नंदकुमार वार्डे यांची कहाणी.

छावा डिजिटल मीडिया न्यूज पोर्टल ✍ सचिन मयेकर  शुक्रवार  २७ फेब्रुवारी २०२६

गुरू नव्हते. क्लासेस नव्हते. मार्गदर्शन नव्हतं. डिजिटल युग नव्हतं. पण स्वप्न होतं. आणि त्या स्वप्नावर अढळ विश्वास होता.

अनेक कलाकार संघर्षाच्या कथा सांगतात. पण विक्रांत वार्डे ठामपणे म्हणतात, “कठीण काळ असा कधी नव्हताच.” कारण संगीत हे त्यांच्या उदरनिर्वाहाचं एकमेव साधन नव्हतं. ते पी.एन.पी. महाविद्यालयाचे डायरेक्टर आहेत. त्यामुळे आर्थिक समतोल कायम होता. उलट कोव्हिडसारख्या कठीण काळात, जेव्हा अनेकांचे काम थांबले होते, तेव्हा त्यांना चित्रपटांच्या संगीत आणि बॅकग्राऊंड स्कोअरचं काम मिळालं. इतकं की ऑफिसला एक दिवसही न जाता ऑफिसचा भाडे आणि इतर खर्च त्यांनी सांभाळला. ते अभिमानाने सांगतात  “आजपर्यंत कलेने कायम मला साथ दिली आहे.”

पण या यशामागे एक शांत, एकाकी प्रवास दडलेला आहे. अलिबागमध्ये संगीत संयोजन, रेकॉर्डिंग, फोले किंवा बॅकग्राऊंड म्युझिक शिकवणारा कोणी नव्हता. क्लासेस नव्हते. मार्गदर्शक नव्हते. “मी एकलव्याला आदर्श मानलं,” ते सांगतात. रात्री उशिरापर्यंत कीबोर्डसमोर बसून सूर शोधणारा, ताल पकडणारा, चुका करून पुन्हा उभा राहणारा एक तरुण  कोणी दुरुस्ती करायला नव्हतं, पण आतून एक आवाज होता, “थांबायचं नाही.” हळूहळू त्यांनी स्वतःला घडवलं. कथालेखक, संवाद लेखक, पटकथाकार, दिग्दर्शक, सिनेमॅटोग्राफर, एडिटर, अभिनेता, गायक, संगीतकार, गीतकार, संगीत संयोजक, प्रोग्रॅमर, बॅकग्राऊंड संगीतकार, रेकॉर्डिस्ट, मिक्सिंग इंजिनिअर, इव्हेंट मॅनेजर, डिजिटल मार्केटिंग मॅनेजर, प्राध्यापक आणि आज राजकीय क्षेत्रात तालुका अध्यक्ष  हा प्रवास कोणाच्या शॉर्टकटने नाही, तर सातत्याने चढलेल्या पायऱ्यांचा आहे.

अलिबाग ते राष्ट्रपती भवन  हा प्रवास साधा नाही! ज्याने गुरूशिवाय संगीत शिकायला सुरुवात केली…ज्याने अलिबागमध्ये स्वतःची वाट तयार केली…त्यालाच भारताचे राष्ट्रपती डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्या उपस्थितीत राष्ट्रपती भवनात सादरीकरण करण्याची संधी मिळाली — हा क्षण केवळ त्याचा नाही, तर संपूर्ण रायगडचा अभिमान आहे.

यशाचं श्रेय विचारलं की त्यांचा आवाज बदलतो. “सर्वात पहिला वाटा माझ्या आईचा… आणि ज्याने मला पहिला कीबोर्ड आणून दिला, गाणी वाजवायला शिकवलं तो माझा मामा  जयंत शिंदे.” जयंत शिंदे यांनी दिलेला तो पहिला कीबोर्ड म्हणजे केवळ वाद्य नव्हतं; तो त्यांच्या स्वप्नांचा पहिला दरवाजा होता. वडिलांनी त्यांच्या हौशीसाठी मोठ्या कंपनीचा कीबोर्ड घेऊन दिला आणि कायम साथ दिली. लग्नाच्या फक्त पंधरा दिवस आधी त्यांनी स्टेट बँक म्युच्युअल फंडमधील नोकरी धाडसाने सोडली. भविष्य अनिश्चित होतं. पण पत्नीने एका शब्दानेही नाराजी दाखवली नाही. उलट त्यांच्या धावपळीच्या क्षेत्रात साथ दिली. आई, बहीण आणि पत्नी  येणाऱ्या प्रत्येक पाहुण्याचं हसतमुख स्वागत करत राहिल्या. घराचं वातावरण कलेसाठी पोषक ठेवलं. “माझं पूर्ण कुटुंब पाठीशी उभं राहिलं… म्हणून मी उभा राहू शकलो,” ते भावुक होऊन सांगतात.

बालसंवेदनचे अभिजित चिटणीस, दिग्दर्शक नरेंद्र ठाकूर सर, किशोर म्हात्रे सर, यतीनदादा घरत आणि इतर अनेकांनी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला. पीएनपी नाट्यगृहासारख्या महत्वाच्या कलामंदिरावर उपाध्यक्ष म्हणून नेमणूक करून त्यांच्या कलेचा सन्मान करणाऱ्या चित्रलेखा ताई आणि जयंत भाई यांचाही या प्रवासात मोलाचा वाटा आहे.

आणि मग त्यांच्या प्रवासातील सर्वात महत्त्वाचा वळण 

गुरू नव्हता… म्हणून दुसऱ्यांसाठी मार्ग उघडला

स्वतः शिकताना त्यांच्या आजूबाजूला कोणी मार्गदर्शक नव्हता. चूक झाली तर दुरुस्ती करणारा नव्हता. गोंधळलो तर दिशा दाखवणारा नव्हता. अंधारात चालत त्यांनी स्वतःच मार्ग शोधला. म्हणूनच त्यांनी मनाशी पक्का निर्णय घेतला  जसं मला मार्गदर्शन मिळालं नाही, तसं दुसऱ्या कोणालाही अडखळत चालावं लागू नये. “मी जे शिकलो ते पुढे द्यायचं,” त्यांनी ठरवलं. आणि त्यांनी अनेकांना विनामूल्य शिकवलं. कारण त्यांना माहित होतं  मार्ग नसताना चालणं म्हणजे फक्त संघर्ष नाही, तो आत्मविश्वास तुटण्याचा क्षण असतो. आज त्यांच्या हाताखाली शिकलेले विद्यार्थी स्वतः उभे राहताना पाहून तोच ‘गुरू नसलेला’ कलाकार इतरांसाठी वाटाड्या ठरतो.

 कलाक्षेत्रातील व्यापक योगदान आणि सामाजिक बांधिलकी

विक्रांत वार्डे यांचा प्रवास केवळ भावनिक संघर्षापुरता मर्यादित नाही; त्यांच्या कामाचा व्यासपीठही तितकाच व्यापक आहे. दिग्दर्शक म्हणून उडगा या मराठी चित्रपटापासून ते प्लॅन आणि घुमार या लघुचित्रपटांपर्यंत त्यांनी काम केले आहे. संगीत दिग्दर्शक म्हणून हिंदी चित्रपट LOVE EXCHANGE तसेच गोष्ट तिच्या प्रेमाची, HAPPY BIRTHDAY, अर्धनारी नटेश्वर, माझा मी, कुणब्याच पोर अशा अनेक मराठी चित्रपटांना संगीत दिले आहे. २५० हून अधिक गाण्यांची निर्मिती करत त्यांनी अल्बम क्षेत्रातही स्वतःची ठसठशीत ओळख निर्माण केली आहे.

विठ्ठल विठ्ठल, अखेरचा सवाल, अंतरंग गवसताना, कट्टी-बट्टी, अस्वस्थ यांसारख्या अनेक नाटकांना त्यांनी संगीत दिलं असून अखेरचा सवाल या नाटकाची निर्मितीही केली आहे. झी म्युझिक, सागरिका म्युझिक, युनिव्हर्सल म्युझिक, सुमित म्युझिक यांसारख्या नामांकित कंपन्यांसोबत त्यांनी काम केले आहे. त्यांच्या संगीत दिग्दर्शनाखाली सुरेश वाडकर, आदर्श शिंदे, जावेद अली, स्वप्नील बांदोडकर यांसारख्या दिग्गज गायकांनी गाणी सादर केली आहेत.

आकाशवाणी, मी मराठी, ईटीव्ही मराठी, साम टीव्ही, सह्याद्री या वाहिन्यांवर त्यांनी सादरीकरण केले आहे. भारताचे माजी राष्ट्रपती ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्या उपस्थितीत राष्ट्रपती भवन येथे संगीत सादर करण्याचा मान त्यांना लाभला आहे.

व्यावसायिक आयुष्यात त्यांनी स्टेट बँक ऑफ इंडिया, अलिबाग येथे रिलेशनशिप मॅनेजर म्हणून चार वर्षे काम केले, तर पी.एन.पी. महाविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून कार्यरत आहेत. इव्हेंट मॅनेजर म्हणून अलिबाग पर्यटन महोत्सव, रवींद्र नाट्यमंदिर, मुंबई येथे चित्रपट संगीत प्रदर्शन सोहळा तसेच अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रम त्यांनी यशस्वीपणे आयोजित केले आहेत.

सामाजिक बांधिलकीही तितकीच भक्कम आहे. जिल्हा परिषद शाळांना प्युरीफायर भेट देणे, वह्या, चप्पल, कपडे, धान्य वाटप, वृक्षारोपण, वृद्धाश्रमात भजन कार्यक्रम, अनाथाश्रमांसाठी मदत  गेली १७ वर्षे सांस्कृतिक क्षेत्रात आणि ११ वर्षे सामाजिक क्षेत्रात ते सातत्याने कार्यरत आहेत.

अलिबागच्या मातीतून उभा राहिलेला हा ‘एकलव्य’ आज केवळ एक संगीत दिग्दर्शक नाही, तर एक प्रेरणास्थान आहे. त्यांचा प्रवास सांगतो  गुरू नसला तरी जिद्द असेल, तर नियतीही मार्ग दाखवते. आणि कदाचित म्हणूनच, समुद्राच्या लाटांसारखं त्यांचं स्वप्नही थांबत नाही… ते पुढेच जात राहतं.