रविवार विशेष — सईबाई – स्वराज्याची सौम्य दुर्गा…

👉 “लेखासाठी विविध ऐतिहासिक संदर्भ, लोकपरंपरा आणि संशोधन लेखांचा आधार घेतला आहे.”

इतिहासाच्या पानांवर आपण जेव्हा नजर टाकतो, तेव्हा आपल्याला दिसतात फक्त रणांगणं, धडधडणाऱ्या तलवारी, गडकोटांचा आवाज आणि शौर्याच्या झळाळत्या कथा. पण खरी गोष्ट अशी आहे की या प्रत्येक गडामागे, प्रत्येक रणांगणामागे एक सौम्य शक्ती उभी असते – ममता, त्याग, संयम आणि धैर्य.

छावा डिजिटल न्यूज पोर्टल— सचिन मयेकर , रेवदंडा—रविवार—२८ सप्टेंबर २०२५

ही शक्ती जर नसती, तर छत्रपतींचं स्वप्न फुललं असतं का?

आणि हाच प्रश्न विचारला तर उत्तर एकच मिळतं – सईबाई निंबाळकर! स्वराज्याची सौम्य दुर्गा!

शिवरायांचं आयुष्य म्हणजे संघर्षाचं दुसरं नाव. कधी तोरणा जिंकण्याची धडपड, कधी अफजलखानाचा सामना, तर कधी स्वराज्याच्या सीमांचं रक्षण. पण या सगळ्या संघर्षात, जेव्हा थकवा मनात उतरत असेल, तेव्हा शिवरायांना जो एकमेव विसावा मिळे तो सईबाईंच्या सहवासात.

त्यांच्या शब्दांत आधार होता, त्यांच्या मायेच्या नजरेत शांततेचा श्वास होता.

राजमहालातील दुर्गा 

सईबाई तलवार उगारून रणांगणात उतरल्या नाहीत, पण त्यांची भूमिका राजमहालातली दुर्गा म्हणून तितकीच थोर होती.

घराचा सांभाळ त्या करत होत्या,

राजकारणातील गुंतागुंतींना संयमाने हाताळणं त्यांना जमत होतं,

शिवरायांच्या डोक्यावरचं भार कमी करण्याचं काम त्यांच्या शांततेने होत होतं.

त्यांचा स्वभाव इतका साधा, गोड आणि संतुलित होता की आजही इतिहास सांगतो –

👉 “सईबाई होत्या म्हणूनच शिवरायांचे मन संतुलित राहिले.”

संभाजी राजांचा जन्म स्वराज्याला मिळालेलं दान

इतिहासाच्या सुवर्णपानांवर अमर झालेली घटना म्हणजे संभाजी राजांचा जन्म.

सईबाईंच्या कुशीतूनच जन्माला आले स्वराज्याचे रणशूर वारस, धर्मवीर संभाजी महाराज.

सईबाईंचं हे दान म्हणजे फक्त शिवरायांसाठीच नव्हे तर संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी आयुष्यभराचं वरदान!

 अकाली निरोप

पण दुर्दैव…

इतकं सुंदर, स्थिर, प्रेमळ नातं असतानाच, सईबाईंचं आयुष्य लवकर संपलं. त्या अकाली निघून गेल्या.

शिवरायांच्या मनात जी रिक्तता निर्माण झाली ती कधीच भरून निघाली नाही.

इतिहासात म्हटलं जातं शिवरायांच्या मनातल्या शांततेचा श्वास हरपला तो सईबाई गेल्यावर.

 स्वराज्याची सौम्य दुर्गा

सईबाईंच्या जाण्यानंतरही त्यांची प्रतिमा आजही जिवंत आहे

जिथे प्रेम आहे, तिथे सईबाई आहेत.

जिथे त्याग आहे, तिथे सईबाई आहेत.

जिथे स्त्रीशक्तीचं सौम्य पण प्रभावी रूप आहे, तिथे सईबाई आहेत.

त्या दुर्गा होत्या रक्तपाताच्या रणांगणात नव्हे, तर त्या दुर्गा होत्या मायेच्या, संयमाच्या, सौंदर्याच्या आणि धैर्याच्या.

शिवरायांचं स्वप्न सौम्य शक्तीच्या आधाराशिवाय उभं राहूच शकत नव्हतं.

आणि म्हणूनच

सईबाई या स्वराज्याच्या खऱ्या सौम्य दुर्गा होत्या.