रविवार विशेष — संभाजींचा अंत नव्हता… तो स्वाभिमानाचा आरंभ होता

रविवार विशेष 

छावा डिजिटल मीडिया न्युज पोर्टल
✍️सचिन मयेकर
📆२८/१२/२०२५

धर्मवीर संभाजी महाराज हे नाव म्हणजे शौर्याची जळती मशाल इतिहासाच्या काळोखात ज्याने प्रकाश पाडला तो दुसरा पर्वत म्हणजे संभाजी नाव उच्चारताच रक्तात वीज संचारते आणि मराठ्यांच्या छातीची धडधड रणगर्जना बनते शिवाजी राजांचा वारस सिंहासनासाठी नव्हे तर स्वराज्याच्या रक्षणासाठी जन्मलेला दक्खनचा ज्वालामुखी कैक साम्राज्ये सर करू शकतील असे सैन्य आणि सामर्थ्य असलेला औरंगजेबही ज्या सिंहाला वाकवू शकला नाही त्या सिंहाचे नाव संभाजी —

छावा 

कैद झाली शरीरावर अत्याचार पर्वताएवढी वेदना पण आत्मा अजूनही अभेद्य जसा लोखंडावर पडलेल्या हातोड्याचा ठिणग्यांचा वर्षाव होत राहतो तसे संभाजींच्या शरीरावर अत्याचारांचे वार होत राहिले त्वचा सोलली काटेरी मुकुट डोक्यावर रोवला हातपाय फोडले रक्त थारोळ्यात साचत होते पण संभाजींच्या नजरेत स्वाभिमानाचा सूर्य तसाच तेजस्वी जळत होता औरंगजेबाने धर्मांतराचे आमिष दिले सोने सवलती आश्वासने पण संभाजींनी फक्त एकच उत्तर दिलं माझ्यापेक्षा मोठा कोण असेल तर तो धर्म माझ्या श्वासात स्वराज्य माझ्या रक्तात शिवाजी मी धर्म बदलणार नाही मरू शकतो पण झुकणार नाही

इतिहास सांगतो अत्याचारांच्या काळोखातही औरंगजेबाच्या तंबूत एक क्षण असा आला जिथे या मराठा राजाच्या अटळ धैर्यासमोर शत्रूची भाषा स्वतः मान्य करावी लागली तेव्हा त्याने स्वतः शेर म्हणून संभाजींच्या तेजाचा स्वीकार केला कारण प्रचंड सामर्थ्याच्या शिखरावर बसलेल्या बादशहाला प्रथमच मनुष्य नव्हे तर विचाराचा पर्वत भेटला त्याच्या समोर उभा असलेला छळात तुटणारा देह नव्हता तर रणध्वज बनलेला आत्मा होता त्या वेळी मराठ्याचा आत्मा हनुमानासारखा विक्राळ पर्वत उचलणारा होताच वेदना पर्वतासारखी पण आत्मशक्ती वाऱ्यासारखी प्रज्वलित हनुमानाने जसा सेतू पार केला तसे संभाजींनी धर्म आणि स्वाभिमानाची सीमारेषा रक्ताने जपली

प्रत्येक वारासोबत संभाजी महाराजांची दृढता आणखीनच धारदार होत गेली शत्रूचे हात थकले पण मराठा मन थकले नाही जखमा शेकडो पण शब्द कणखर देह तोडला गेला पण आत्मा मोडला नाही औरंगजेबाचा छावणी भयाने भरली कारण शत्रूचा मृत्यू धोकादायक नसतो शत्रूची न झुकणारी विचारधारा धोकादायक असते संभाजींचा मृत्यू शौर्याचा शेवट नव्हता तर स्वराज्याचा पुनर्जन्म होता मुगल दरबाराने मराठा संपवला असे मानले पण त्याच क्षणी मराठा अजरामर झाला रक्ताच्या थेंबातून हजार योद्धे उगवले पर्वतासारखे उभे

काळ सरत गेला शतके परिवर्तन झाले पण संभाजी महाराजांचे नाव जिवंत ज्वाला आहे आजही इतिहासाचा पान उघडला की छाती आपोआप ताठ होते मनात उधाण उसळते कारण संभाजी नावात आग आहे ती आग दमन करत नाही ती प्रेरणा देते मराठ्याच्या रक्तात पाणी नाही त्यात संभाजींचा स्वाभिमान प्रवाही आहे हिंदवी स्वराज्य म्हणजे तलवारीची धार संभाजी म्हणजे त्या धारेचा तेजस्वी ध्वज

ही कथा मृत्यूची नाही ही पुनर्जन्माची कथा एक शरीर मरण पावलं पण विचारांच्या लाखो तलवारी जन्मल्या एक साम्राज्य हादरलं पण स्वराज्याची ज्वाला पेटली संभाजी महाराज हे नाव रणकवितेचे स्वर आहे बंदिवासातील वेदनेत जन्मलेला अनंत तेज आहे जो आजही प्रत्येक मराठ्याच्या श्वासात पेटतो आणि सांगतो आम्ही शिवाजी संभाजींची पोरं आम्ही झुकणार नाही आम्ही तुटू शकतो परंतु मोडणार नाही कारण स्वाभिमान आमचा धर्म आणि धैर्य आमचा श्वास

आजचा दिवस शनिवार विशेष आणि मनात एकच आवाज उठतो संभाजी महाराज फक्त राजा नव्हते ते वीज होते ते आग होते ते आत्मशौर्याचे मंदिर होते जे हजार मृत्यूंनंतरही जगत राहतात रणांगण संपले पण संभाजींची गर्जना अजूनही ऐकू येते हातात तलवार नाही पण मनात विचार धारदार आहे आणि तो विचार सांगतो स्वराज्य टिकवण्याची शक्ती आजही आपल्या रक्तात वाहते आम्ही मराठा आम्ही छावा आम्ही संभाजीचे