रविवार विशेष — The Legacy Never Dies ⚔️ संभाजी महाराज — स्वराज्याची दहाड 📅 १८ मार्च — ऐतिहासिक बलिदान दिन | बलिदान मास विशेष

छावा डिजिटल मीडिया न्यूज पोर्टल✍ सचिन मयेकर,| रायगड📅 रविवार | २२ फेब्रुवारी २०२६

१८ मार्च हा केवळ एक दिनांक नाही; तो स्वाभिमानाची ज्वाला आहे. तो वेदनेतून जन्मलेले अमरत्व आहे. या दिवशी छत्रपती संभाजी महाराजांनी मृत्यूला घाबरून मस्तक झुकवले नाही; त्यांनी मृत्यूला डोळ्यांत डोळे घालून इतिहासाला हादरा दिला.

संभाजी महाराजांना आपण “छावा” म्हणतो  पण तो केवळ नाव नाही, ती दहाड आहे. छावा म्हणजे सिंहाचीच गर्जना, सिंहाचेच अकराळ-विक्राळ रूप. ज्या रक्तातून शिवरायांचा पराक्रम उसळला, त्याच रक्तातून जन्मलेला तो ज्वालामुखी होता. छावा म्हणजे वादळ, छावा म्हणजे रणांगणात उसळलेली वीज, छावा म्हणजे शत्रूच्या छातीत धडकी भरवणारी दहाड. तो कुणाचा सावली नव्हता; तो स्वतःच सूर्य होता. तो कुणाचा वारस म्हणून उभा नव्हता; तो स्वतःच साम्राज्याला हादरा देणारा सिंह होता.

इ.स. १६८९ मध्ये संगमेश्वराजवळ पकडल्यानंतर संभाजी महाराजांवर अमानुष अत्याचार झाले. इतिहास त्या छळाची नोंद करतो; पण त्या वेदनांची खोली शब्दांत मावू शकत नाही. आपल्या डोळ्याला थोडी उष्णता लागली तरी आपण अस्वस्थ होतो; पण ज्यांनी स्वराज्याचा सूर्य पाहिला त्या डोळ्यांवर जेव्हा निर्दयी घाव झाले असतील, तेव्हा किती वेदना झाल्या असतील? साधा आवाज झाला तरी आपण कान झाकतो; पण “हर हर महादेव”च्या गर्जना ऐकणाऱ्या त्या कानांवर जेव्हा छळ झाला असेल, तेव्हा किती असह्य वेदना झाल्या असतील? जिभेला छोटासा चटका बसला तरी आपण व्याकुळ होतो; पण “राम कृष्ण हरी”चा जप करणारी ती जीभ जेव्हा निर्दयीपणे छळली गेली असेल, तेव्हा किती यातना झाल्या असतील?

हा विचार अंगावर काटा आणतो; पण त्याहून मोठा विचार असा की त्या प्रत्येक क्षणी संभाजी महाराज अढळ राहिले. धर्मांतराचा प्रस्ताव त्यांच्या समोर ठेवण्यात आला; प्राण वाचवण्याची संधी देण्यात आली; तरीही त्यांनी धर्म सोडला नाही, स्वाभिमान विकला नाही आणि मस्तक झुकवले नाही. ही लढाई तलवारीची नव्हती; ही लढाई आत्म्याची होती; ही लढाई श्रद्धेची होती.

शत्रूंनी त्यांचा देह छळला, पण त्यांची जिद्द मोडू शकले नाहीत. छावा जखमी झाला तरी अधिक प्रचंड होतो; वेदना त्याला आणखी अकराळ बनवतात. १८ मार्च हा अंत नव्हता; तो अमरत्वाचा प्रारंभ होता. संभाजी महाराजांचे शरीर नश्वर ठरले; पण त्यांची दहाड इतिहासात कायमची घुमत राहिली.

आज आपण स्वतःला विचारूया  हे बलिदान आपण केवळ नावापुरते साजरे करतो आहोत का? की मनात त्या ज्वालेची ठिणगी जपतो आहोत? संभाजी महाराजांनी वेदना सहन केल्या; आपण त्यांचा वारसा जपायचा आहे  द्वेषाने नव्हे, तर स्वाभिमानाने; भीतीने नव्हे, तर धैर्याने.

The Legacy Never Dies.

वारसा कधी मरत नाही. तो रक्तात वाहतो. तो पिढ्यान्पिढ्या जिवंत राहतो.

छत्रपती संभाजी महाराजांची दहाड आजही जिवंत आहे.

स्वराज्याचा तो छावा आजही प्रत्येक मराठी मनात गर्जत आहे.

The Legacy Never Dies  संभाजी महाराजांचा वारसा अमर आहे.